X Mi\u0119dzynarodowy Kongres Nauk Historycznych odby\u0142 si\u0119 w Rzymie w dniach 4-11 wrze\u015bnia 1955 roku. Jego przygotowywaniem zajmowali si\u0119 najpierw Luigi Salvatorelli, a nast\u0119pnie \u2013 po Zgromadzeniu Og\u00f3lnym w Brukseli w 1952 roku \u2013 Federico Chabod. W reakcji na krytyk\u0119 wyra\u017con\u0105 przez niekt\u00f3re kraje, \u017ce poprzedni Kongres, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w 1950 roku w Pary\u017cu, by\u0142 zdominowany przez historiografi\u0119 francusk\u0105, tym razem bardziej zaanga\u017cowano w przygotowania komitety historyczne innych kraj\u00f3w.<\/p>\n
W efekcie frekwencja by\u0142a znacznie wy\u017csza ni\u017c w Pary\u017cu. Organizatorzy otrzymali 1633 zg\u0142osze\u0144, a ostatecznie przyby\u0142o oko\u0142o 1500 uczestnik\u00f3w, z kt\u00f3rych 220 wyg\u0142osi\u0142o referaty. Prawie r\u00f3wna by\u0142a liczba Francuz\u00f3w (320) i W\u0142och\u00f3w (318). Ci ostatni mieli jednak mniej wyst\u0105pie\u0144 (33 wobec 49 Francuz\u00f3w). Na dalszych miejscach znale\u017ali si\u0119 Anglicy (212 i 25 wyst\u0105pie\u0144), obywatele RFN (150 i 22 wyst\u0105pienia), Amerykanie (80 i 24 wyst\u0105pienia), Jugos\u0142owianie (68, bez wyst\u0105pie\u0144), Du\u0144czycy (54 i 3 wyst\u0105pienia), Belgowie (53 i 5 wyst\u0105pie\u0144), Austriacy (49 i 7 wyst\u0105pie\u0144), Szwajcarzy (48 i 7 wyst\u0105pie\u0144) i Holendrzy (42 i 4 wyst\u0105pienia).<\/p>\n
W kwestiach organizacyjnych zachowano dotychczasowy podzia\u0142 wyst\u0105pie\u0144 na referaty i sprawozdania. W odr\u00f3\u017cnieniu od poprzedniego Kongresu przywr\u00f3cono sekcje chronologiczne, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce czas stanowi dla historyka kluczow\u0105 kategori\u0119. W obliczu rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 dekolonizacji, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do niepodleg\u0142o\u015bci wielu pa\u0144stw afryka\u0144skich i azjatyckich, organizatorzy starali si\u0119 dokonywa\u0107 podzia\u0142\u00f3w w spos\u00f3b wystarczaj\u0105co pojemny, aby nie wykluczy\u0107 historyk\u00f3w spoza Europy. Zgodnie z t\u0105 zasad\u0105 obradowa\u0142y cztery sekcje chronologiczne (staro\u017cytno\u015b\u0107, \u015bredniowiecze, nowo\u017cytno\u015b\u0107 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107) oraz kilka dodatkowych, po\u015bwi\u0119conych naukom pomocniczym i metodologii.<\/p>\n
Nowo\u015bci\u0105 Kongresu by\u0142y referaty podsumowuj\u0105ce badania historyczne minionego dziesi\u0119ciolecia. Takiego zadania podj\u0119li si\u0119 wybitni specjali\u015bci: Arnaldo Momigliano dla staro\u017cytno\u015bci, Fernand Vercauteren (zast\u0105piony przez Yvesa Renouarda) dla \u015bredniowiecza, Gerhard Ritter dla epoki wczesnonowo\u017cytnej, a Pierre Renouvin dla czas\u00f3w najnowszych. Wsp\u00f3lnym mianownikiem tych wyst\u0105pie\u0144 by\u0142o nawo\u0142ywanie do szerszego uj\u0119cia, \u0142\u0105cz\u0105cego w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 zagadnienia polityczne, spo\u0142eczne i gospodarcze. R\u00f3wnocze\u015bnie podkre\u015blono konieczno\u015b\u0107 podejmowania bada\u0144 nie ograniczaj\u0105cych si\u0119 do jednego kraju, lecz przekraczaj\u0105ce granice pa\u0144stwowe. Taki apel dotyczy\u0142 nie tylko \u017celaznej kurtyny dziel\u0105cej Zach\u00f3d i Wsch\u00f3d, ale te\u017c pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych obozu demokratycznego. \u015awie\u017ce spojrzenie wnie\u015bli historycy ze Stan\u00f3w Zjednoczonych (Oscar Handlin, Owen Lattimore). Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na teori\u0119, kt\u00f3ra uznawa\u0142a przesuwanie si\u0119 granicy (frontier) na Zach\u00f3d za czynnik kszta\u0142tuj\u0105cy nar\u00f3d ameryka\u0144ski, nawo\u0142ywali oni do bardziej interdyscyplinarnego podej\u015bcia.<\/p>\n
Wa\u017cnym w\u0105tkiem przewijaj\u0105cym si\u0119 podczas obrad kongresu by\u0142a pr\u00f3ba redefinicji historyzmu. Punktem odniesienia w tym zakresie by\u0142a refleksja zmar\u0142ego w 1952 roku Benedetto Crocego. Wed\u0142ug Francesca Collottiego nowoczesny historyzm powinien by\u0142 unika\u0107 popadania w determinizm, poszukuj\u0105c uniwersalnych regu\u0142 procesu historycznego (zar\u00f3wno w uj\u0119ciu idealistycznym, jak i marksistowskim), ale r\u00f3wnocze\u015bnie wystrzegaj\u0105c si\u0119 sceptycyzmu. Uczony wskazywa\u0142 na to, \u017ce my\u015bl ewoluuje wraz ze spo\u0142ecze\u0144stwem, dlatego te\u017c unowocze\u015bniony historyzm mia\u0142 d\u0105\u017cy\u0107 do pogodzenia tymczasowego charakteru warto\u015bci z ich uniwersalno\u015bci\u0105.<\/p>\n
Za prze\u0142omowe wydarzenie na Kongresie rzymskim mo\u017cna uzna\u0107 udzia\u0142 przedstawicieli ZSRR, po raz pierwszy po zako\u0144czeniu II wojny. Delegacja radziecka liczy\u0142a 13 os\u00f3b (wyg\u0142osili 11 referat\u00f3w). W \u015blad za nimi przybyli te\u017c delegaci z innych kraj\u00f3w bloku wschodniego: Rumunii (27), Polski (12), Czechos\u0142owacji (7) i W\u0119gier (5). Przyjazd go\u015bci zza \u017celaznej kurtyny zosta\u0142 sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy dopiero w ostatniej chwili, dzi\u0119ki kr\u00f3tkotrwa\u0142ej odwil\u017cy, jaka nast\u0105pi\u0142a po \u015bmierci Stalina. Udzia\u0142 delegat\u00f3w z tych kraj\u00f3w budzi\u0142 obawy organizator\u00f3w, \u017ce mo\u017ce doj\u015b\u0107 do spor\u00f3w mi\u0119dzy nimi i historykami \u017cyj\u0105cymi na emigracji. Do incydent\u00f3w jednak nie dosz\u0142o. Aktywno\u015b\u0107 pa\u0144stw obozu socjalistycznego zosta\u0142a pozytywnie przyj\u0119ta zar\u00f3wno w prasie zachodniej, jak i radzieckiej. Zw\u0142aszcza w tej ostatniej odbi\u0142a si\u0119 ona szerokim echem, \u015bwiadcz\u0105c o rosn\u0105cej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem. Delegacja radziecka stara\u0142a si\u0119 jednak na ka\u017cdym kroku podkre\u015bla\u0107 wierno\u015b\u0107 polityce historycznej Stalina. Dlatego krytykowa\u0142a ojca historiografii radzieckiej Michai\u0142a Pokrowskiego, kt\u00f3ry ostro krytykowa\u0142 imperializm carski, co k\u0142\u00f3ci\u0142o si\u0119 ze stalinowsk\u0105 pr\u00f3b\u0105 przywr\u00f3cenia do \u0142ask dziej\u00f3w \u201eojczy\u017anianych\u201d. Pomimo odwil\u017cy historycy z ZSRR nie unikali z prowadzenia walki ideologicznej. Wyst\u0105pienie stoj\u0105cej na czele radzieckiej delegacji Anny Michaj\u0142ownej Pankratowej, polemizuj\u0105ce z historyzmem Benedetta Crocego, obna\u017cy\u0142o jednak braki warsztatowe i schematyzm pogl\u0105d\u00f3w historiografii marksistowskiej. Dogmatyzm radzieckich referent\u00f3w nie stan\u0105\u0142 na przeszkodzie budowaniu przyjaznej atmosfery. Za punkt kulminacyjny mo\u017cna tu uzna\u0107 zaproszenie do Moskwy uczestnik\u00f3w spotkania przygotowuj\u0105cego kolejny kongres.<\/p>\n
Przeciwwag\u0105 dla obecno\u015bci historyk\u00f3w bloku wschodniego by\u0142a wzmo\u017cona aktywno\u015b\u0107 podczas Kongresu przedstawicieli Watykanu. Uczestniczyli oni nie tylko w przygotowaniach do Kongresu, bior\u0105c udzia\u0142 w Zgromadzeniu Og\u00f3lnym CISH w 1952 roku, ale i podczas jego trwania wyg\u0142osili liczne referaty. Do wa\u017cnych wydarze\u0144 odbywaj\u0105cych si\u0119 na marginesie obrad nale\u017ca\u0142a audiencja udzielona uczonym przez papie\u017ca Piusa XII w Watykanie. O tym wydarzeniu szeroko informowa\u0142y najwa\u017cniejsze gazety w\u0142oskie. Przem\u00f3wienie Ojca \u015awi\u0119tego wyja\u015bnia\u0142o stanowisko Ko\u015bcio\u0142a wobec nauk historycznych i generalnie wyzwa\u0144 tamtych. Zauwa\u017calna by\u0142a przy tym radykalna zmiana w por\u00f3wnaniu z poprzednim Kongresem rzymskim sprzed 52 lat, kiedy to papie\u017c uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za zak\u0142adnika laickiego pa\u0144stwa w\u0142oskiego. Pius XII podkre\u015bla\u0142 wyra\u017anie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142, zmieniaj\u0105c si\u0119 na przestrzeni dziej\u00f3w, przyswaja\u0142 kultur\u0119 narodow\u0105, ale r\u00f3wnocze\u015bnie j\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki \u2013 podkre\u015bla\u0142 Ojciec \u015awi\u0119ty \u2013 nie uto\u017csamia\u0142 si\u0119 z cywilizacj\u0105 europejsk\u0105, lecz poprzez g\u0142oszenie Ewangelii podejmowa\u0142 w dialog z r\u00f3\u017cnymi kulturami.<\/p>\n
W wypadku Kongresu rzymskiego, sprawozdania i referaty zosta\u0142y opublikowane w siedmiu tomach wyj\u0105tkowo przed rozpocz\u0119ciem obrad i rozdane uczestnikom. Bardzo szybko ukaza\u0142y si\u0119 te\u017c akta Kongresu.<\/p>\n
<\/p>\n
Bibliografia<\/strong><\/p>\n Andrea Mariani<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" X Mi\u0119dzynarodowy Kongres Nauk Historycznych odby\u0142 si\u0119 w Rzymie w dniach 4-11 wrze\u015bnia 1955 roku. Jego przygotowywaniem zajmowali si\u0119 najpierw Luigi Salvatorelli, a nast\u0119pnie \u2013 po Zgromadzeniu Og\u00f3lnym w Brukseli w 1952 roku \u2013 Federico Chabod. W reakcji na krytyk\u0119 wyra\u017con\u0105 przez niekt\u00f3re kraje, \u017ce poprzedni Kongres, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w 1950 roku w Pary\u017cu, by\u0142 zdominowany przez historiografi\u0119 francusk\u0105, tym razem bardziej zaanga\u017cowano w przygotowania komitety historyczne innych kraj\u00f3w. W efekcie frekwencja by\u0142a znacznie wy\u017csza ni\u017c w Pary\u017cu. Organizatorzy otrzymali 1633 zg\u0142osze\u0144, a ostatecznie przyby\u0142o oko\u0142o 1500 uczestnik\u00f3w, z kt\u00f3rych 220 wyg\u0142osi\u0142o referaty. Prawie r\u00f3wna by\u0142a liczba Francuz\u00f3w (320) i W\u0142och\u00f3w (318). Ci ostatni mieli jednak mniej wyst\u0105pie\u0144 (33 wobec 49 Francuz\u00f3w). Na dalszych miejscach znale\u017ali si\u0119 Anglicy (212 i 25 wyst\u0105pie\u0144), obywatele RFN (150 i 22 wyst\u0105pienia), Amerykanie (80 i 24 wyst\u0105pienia), Jugos\u0142owianie (68, bez wyst\u0105pie\u0144), Du\u0144czycy (54 i 3 wyst\u0105pienia), Belgowie (53 i 5 wyst\u0105pie\u0144), Austriacy (49 i 7 wyst\u0105pie\u0144), Szwajcarzy (48 i 7 wyst\u0105pie\u0144) i Holendrzy (42 i 4 wyst\u0105pienia). W kwestiach organizacyjnych zachowano dotychczasowy podzia\u0142 wyst\u0105pie\u0144 na referaty i sprawozdania. W odr\u00f3\u017cnieniu od poprzedniego Kongresu przywr\u00f3cono sekcje chronologiczne, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce czas stanowi dla historyka kluczow\u0105 kategori\u0119. W obliczu rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 dekolonizacji, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do niepodleg\u0142o\u015bci wielu pa\u0144stw afryka\u0144skich i azjatyckich, organizatorzy starali si\u0119 dokonywa\u0107 podzia\u0142\u00f3w w spos\u00f3b wystarczaj\u0105co pojemny, aby nie wykluczy\u0107 historyk\u00f3w spoza Europy. Zgodnie z t\u0105 zasad\u0105 obradowa\u0142y cztery sekcje chronologiczne (staro\u017cytno\u015b\u0107, \u015bredniowiecze, nowo\u017cytno\u015b\u0107 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107) oraz kilka dodatkowych, po\u015bwi\u0119conych naukom pomocniczym i metodologii. Nowo\u015bci\u0105 Kongresu by\u0142y referaty podsumowuj\u0105ce badania historyczne minionego dziesi\u0119ciolecia. Takiego zadania podj\u0119li si\u0119 wybitni specjali\u015bci: Arnaldo Momigliano dla staro\u017cytno\u015bci, Fernand Vercauteren (zast\u0105piony przez Yvesa Renouarda) dla \u015bredniowiecza, Gerhard Ritter dla epoki wczesnonowo\u017cytnej, a Pierre Renouvin dla czas\u00f3w najnowszych. Wsp\u00f3lnym mianownikiem tych wyst\u0105pie\u0144 by\u0142o nawo\u0142ywanie do szerszego uj\u0119cia, \u0142\u0105cz\u0105cego w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 zagadnienia polityczne, spo\u0142eczne i gospodarcze. R\u00f3wnocze\u015bnie podkre\u015blono konieczno\u015b\u0107 podejmowania bada\u0144 nie ograniczaj\u0105cych si\u0119 do jednego kraju, lecz przekraczaj\u0105ce granice pa\u0144stwowe. Taki apel dotyczy\u0142 nie tylko \u017celaznej kurtyny dziel\u0105cej Zach\u00f3d i Wsch\u00f3d, ale te\u017c pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych obozu demokratycznego. \u015awie\u017ce spojrzenie wnie\u015bli historycy ze Stan\u00f3w Zjednoczonych (Oscar Handlin, Owen Lattimore). Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na teori\u0119, kt\u00f3ra uznawa\u0142a przesuwanie si\u0119 granicy (frontier) na Zach\u00f3d za czynnik kszta\u0142tuj\u0105cy nar\u00f3d ameryka\u0144ski, nawo\u0142ywali oni do bardziej interdyscyplinarnego podej\u015bcia. Wa\u017cnym w\u0105tkiem przewijaj\u0105cym si\u0119 podczas obrad kongresu by\u0142a pr\u00f3ba redefinicji historyzmu. Punktem odniesienia w tym zakresie by\u0142a refleksja zmar\u0142ego w 1952 roku Benedetto Crocego. Wed\u0142ug Francesca Collottiego nowoczesny historyzm powinien by\u0142 unika\u0107 popadania w determinizm, poszukuj\u0105c uniwersalnych regu\u0142 procesu historycznego (zar\u00f3wno w uj\u0119ciu idealistycznym, jak i marksistowskim), ale r\u00f3wnocze\u015bnie wystrzegaj\u0105c si\u0119 sceptycyzmu. Uczony wskazywa\u0142 na to, \u017ce my\u015bl ewoluuje wraz ze spo\u0142ecze\u0144stwem, dlatego te\u017c unowocze\u015bniony historyzm mia\u0142 d\u0105\u017cy\u0107 do pogodzenia tymczasowego charakteru warto\u015bci z ich uniwersalno\u015bci\u0105. Za prze\u0142omowe wydarzenie na Kongresie rzymskim mo\u017cna uzna\u0107 udzia\u0142 przedstawicieli ZSRR, po raz pierwszy po zako\u0144czeniu II wojny. Delegacja radziecka liczy\u0142a 13 os\u00f3b (wyg\u0142osili 11 referat\u00f3w). W \u015blad za nimi przybyli te\u017c delegaci z innych kraj\u00f3w bloku wschodniego: Rumunii (27), Polski (12), Czechos\u0142owacji (7) i W\u0119gier (5). Przyjazd go\u015bci zza \u017celaznej kurtyny zosta\u0142 sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy dopiero w ostatniej chwili, dzi\u0119ki kr\u00f3tkotrwa\u0142ej odwil\u017cy, jaka nast\u0105pi\u0142a po \u015bmierci Stalina. Udzia\u0142 delegat\u00f3w z tych kraj\u00f3w budzi\u0142 obawy organizator\u00f3w, \u017ce mo\u017ce doj\u015b\u0107 do spor\u00f3w mi\u0119dzy nimi i historykami \u017cyj\u0105cymi na emigracji. Do incydent\u00f3w jednak nie dosz\u0142o. Aktywno\u015b\u0107 pa\u0144stw obozu socjalistycznego zosta\u0142a pozytywnie przyj\u0119ta zar\u00f3wno w prasie zachodniej, jak i radzieckiej. Zw\u0142aszcza w tej ostatniej odbi\u0142a si\u0119 ona szerokim echem, \u015bwiadcz\u0105c o rosn\u0105cej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem. Delegacja radziecka stara\u0142a si\u0119 jednak na ka\u017cdym kroku podkre\u015bla\u0107 wierno\u015b\u0107 polityce historycznej Stalina. Dlatego krytykowa\u0142a ojca historiografii radzieckiej Michai\u0142a Pokrowskiego, kt\u00f3ry ostro krytykowa\u0142 imperializm carski, co k\u0142\u00f3ci\u0142o si\u0119 ze stalinowsk\u0105 pr\u00f3b\u0105 przywr\u00f3cenia do \u0142ask dziej\u00f3w \u201eojczy\u017anianych\u201d. Pomimo odwil\u017cy historycy z ZSRR nie unikali z prowadzenia walki ideologicznej. Wyst\u0105pienie stoj\u0105cej na czele radzieckiej delegacji Anny Michaj\u0142ownej Pankratowej, polemizuj\u0105ce z historyzmem Benedetta Crocego, obna\u017cy\u0142o jednak braki warsztatowe i schematyzm pogl\u0105d\u00f3w historiografii marksistowskiej. Dogmatyzm radzieckich referent\u00f3w nie stan\u0105\u0142 na przeszkodzie budowaniu przyjaznej atmosfery. Za punkt kulminacyjny mo\u017cna tu uzna\u0107 zaproszenie do Moskwy uczestnik\u00f3w spotkania przygotowuj\u0105cego kolejny kongres. Przeciwwag\u0105 dla obecno\u015bci historyk\u00f3w bloku wschodniego by\u0142a wzmo\u017cona aktywno\u015b\u0107 podczas Kongresu przedstawicieli Watykanu. Uczestniczyli oni nie tylko w przygotowaniach do Kongresu, bior\u0105c udzia\u0142 w Zgromadzeniu Og\u00f3lnym CISH w 1952 roku, ale i podczas jego trwania wyg\u0142osili liczne referaty. Do wa\u017cnych wydarze\u0144 odbywaj\u0105cych si\u0119 na marginesie obrad nale\u017ca\u0142a audiencja udzielona uczonym przez papie\u017ca Piusa XII w Watykanie. O tym wydarzeniu szeroko informowa\u0142y najwa\u017cniejsze gazety w\u0142oskie. Przem\u00f3wienie Ojca \u015awi\u0119tego wyja\u015bnia\u0142o stanowisko Ko\u015bcio\u0142a wobec nauk historycznych i generalnie wyzwa\u0144 tamtych. Zauwa\u017calna by\u0142a przy tym radykalna zmiana w por\u00f3wnaniu z poprzednim Kongresem rzymskim sprzed 52 lat, kiedy to papie\u017c uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za zak\u0142adnika laickiego pa\u0144stwa w\u0142oskiego. Pius XII podkre\u015bla\u0142 wyra\u017anie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142, zmieniaj\u0105c si\u0119 na przestrzeni dziej\u00f3w, przyswaja\u0142 kultur\u0119 narodow\u0105, ale r\u00f3wnocze\u015bnie j\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki \u2013 podkre\u015bla\u0142 Ojciec \u015awi\u0119ty \u2013 nie uto\u017csamia\u0142 si\u0119 z cywilizacj\u0105 europejsk\u0105, lecz poprzez g\u0142oszenie Ewangelii podejmowa\u0142 w dialog z r\u00f3\u017cnymi kulturami. W wypadku Kongresu rzymskiego, sprawozdania i referaty zosta\u0142y opublikowane w siedmiu tomach wyj\u0105tkowo przed rozpocz\u0119ciem obrad i rozdane uczestnikom. Bardzo szybko ukaza\u0142y si\u0119 te\u017c akta Kongresu. Bibliografia \u201eCorriere della Sera\u201d, 1955, nr 213 (8 IX) \u201eLa Stampa\u201d, 1955, nr 213 (8 IX) Comitato Internazionale di Scienze Storiche. X Congresso Internazionale di Scienze Storiche, Roma 4-11 settembre 1955. Relazioni; t. 1: Metodologia \u2013 Problemi generali \u2013 Scienze ausiliarie della storia; t. 2, Storia dell\u2019Antichit\u00e0; t. 3: Storia del Medioevo; t. 4: Storia moderna; t. 5: Storia contemporanea; t. 6: Relazioni generali e supplementi, t. 7: Riassunti delle comunicazioni, Firenze 1955 Comitato Internazionale di Scienze Storiche. Atti del X Congresso Internazionale di Scienze Storiche, Roma 4-11 settembre 1955, Roma 1957 K.D. Erdmann, Die \u00d6kumene der Historiker. Geschichte der Internationalen Historikerkongresse und des Comit\u00e9 International des Sciences Historiques, G\u00f6ttingen 1987 P. Prodi, Il X Congresso Internazionale di Scienze Storiche. Roma 1955. Cinquant\u2019anni di distanza, [w:] Il X Congresso Internazionale di Scienze Storiche. Roma 1955. Cinquant\u2019anni di distanza. Atti del convegno internazionale Roma, 21-24 settembre 2005, ed. Manuel Espadas Burgos, M. Gras, M. Matheus, M. Miglio, Roma 2008, s. 9-23 Andrea Mariani<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[34],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2555"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2555"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3711,"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2555\/revisions\/3711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ichs2020poznan.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n